9786052021061
880380
Felsefelogos Sayı: 76 2021/1
Felsefelogos Sayı: 76 2021/1 Anadolu Bilgeliği
56.25

Bu sayımızda dosya konusu; “Anadolu Bilgeliği”. Başlık bu şekilde konulunca, ister iste­mez akla Batı felsefesi ve karşısına çıkarılan bir felsefe ikileminde düşünülmüş gibi geli­yor. Oysa yapmaya çalıştığımız bu ikileme düşmeden, bu ikilemin verimsiz tartışmalarının dışında durmak. Felsefenin Antik Yunan üzerinden Batılı bir olgu olarak tanımlanması yakın zamanların işidir. Bir başka ifadeyle Batı felsefesinin kaynağına Antik Yunan'ın yerleştirilmesi icat edilmiş, uydurulmuştur. Asıl amacı yeni bir dünya görüşü geliştirmek ve yaymak olan ve de İngilizlerle Almanların birlikte kurduğu Göttingen Üniversitesi'nin icraatıdır; Dietrich Tiedemann, bu üniversiteden gelen bir filozoftur ve onun 1780 yılında yazdığı kitapla birlikte Batı felsefesinin kaynağına Antik Yunan yerleştirilir. Bu, en azından bilim ve felsefedeki Mısır ve Anadolu etkisinin unutturulması anlamına geliyor. Tabii ki bu, ırkçı bir tarih yorumudur, zira Batı kültürünün Mısır ve Anadolu köklerini inkâr ederek ari bir kültür tezi sunuyor. Hele Mısır'ın etkilerinin inkârı, Batı kültürünün siyah Afrika ile bağını koparıp atmak anlamına geliyor. Üzücü olan bizde de akademideki felsefenin bu anlayışı sorgulamadan kabul etmesidir. Sevindirici olan ise son yıllarda yapılan çalışmaların bu ırkçı tarih yargısını parçalamaya başlamasıdır.

Bizde akademik bir disiplin olarak başlayan felsefe Tiedemanncı yorumla iş görürken, bunun karşısına bir o kadar çorak Türk-İslam felsefesi tezi çıkarılmıştır. Bu düşünce de icat edilmiş, uydurulmuş bir yorumdur. Yanlış değerlendirmiyorsam İstanbul Üniversitesi hocalarından Nihat Keklik'in katkısı büyüktür… Her iki düşünce de çoraktır. Birincisi tarihsel ve toplumsal bağların kavranmadığı büyük düşünceleri papağan gibi tekrar edip aktaran bir çizgiden öteye geçemiyor. Ortaya koyduğu düşünceler de “betimleyici” ifadesi arkasına saklanan tekrarlamalardan ibaret oluyor. İkincisi Tiedemann'ın tuzağına düştüğünü bile fark etmiyor. İçe kapanan bir düşünce geliştiriyor. Tiedemanncı ırkçı felsefe tarihi yorumunun karşısına milliyetçi bir tarih yorumunu çıkarıyor. Bu, Ortaçağ Arap filozoflarına sarılıp kalmaya, türkülerden felsefe çıkarmaya uzanıyor. Senfoni orkestrasının karşısında, üç telli saz çaldığını kavramıyor…

Oysa bizden önceki bütün kültürü, bu arada felsefe mirasını bir anlamda fethe­dip, kendimize mal edip öyle düşünme, en verimli yol olarak görünüyor…

Kitaptaki başlıklar:

İçindekiler
Sunu
Sinan Özbek - Türkmen-yörüklerin organik aydını olarak otman baba 7
Süleyman Dönmez - Anadolu bilgeliğinde varlık metafiziği ve yolda olma 13
Nevzat Can - Anadolu bilgeliğinin ruhu: gönül dergâhında aşk ateşiyle varolan mevlana'nın soluğu 31
Bahar Ok, Levent Bayraktar - Yunus ile nefs'in terbiyesiyle kendini bilmek 55
Hüseyin Aydoğdu - Ontolojik boyutuyla vâridat: şeyh bedreddin'in ontolojisi 87
Sema Ülper Oktar - Doğu masallarında hakikat kurgusu: Mevlana'nın söz makamının kökleri 97
Tanzer Yakar, Taşkın Erol - Melâmetîlik ya da ihlâsın mahcubiyeti 109
Buket Korkut Raptis - Hoşgörüden başkaldırıya anadolu bilgeliğinin kökenleri 123
H. Haluk Erdem - Anadolu'da felsefî bilgeliğin kökenleri 135
Ömer Mızrak - Anadolu bilgeliği, sözlü kültür ve ozan: bir ilim, bir kelâm, bir nefes, bir saz... 149
Peyami Safa Gülay - Anadolu bilgeliği entelektüel tedavüle kazandırılabilir mi: “zemin metinler” teklifi 159
Can Karaböcek - Popülist bir romantik: nurettin topçu'da anadolu kavrayışı 159
Fazilet Fatıma Alçık - Dönemin merkezi meselesi olarak nurettin topçu'da iradenin davası 171
Yakup Kalın - Kinikler'de ve barakîler'de ruhsal arınma ve varoluşsal itminan 193
Cemil Uludağ - Sonsuzluk düşüncesinin anadolu'daki felsefi kökenleri 227
Mehmet Aksoy - Gnothi seauton: kendini tanı 235
Cüneyt Coşkun - Araştırma olgularından değer odaklı bir soyutlamaya: “sömürgeciliğin bilimi” olarak antropoloji 251
Ertan Aslan - Kur'an ve tarihsellik tartışması üzerine: aydınlanmacı yaklaşım denemelerine bir itiraz 265
Selin Biçer - Tek tanrılı dinlerde kadının konumu 273
Tarihsel Eleştirel Marksizm Sözlüğü - Aydınlanma; Avrupamerkezcilik
Özetler/Abstracts

  • Açıklama
    • Bu sayımızda dosya konusu; “Anadolu Bilgeliği”. Başlık bu şekilde konulunca, ister iste­mez akla Batı felsefesi ve karşısına çıkarılan bir felsefe ikileminde düşünülmüş gibi geli­yor. Oysa yapmaya çalıştığımız bu ikileme düşmeden, bu ikilemin verimsiz tartışmalarının dışında durmak. Felsefenin Antik Yunan üzerinden Batılı bir olgu olarak tanımlanması yakın zamanların işidir. Bir başka ifadeyle Batı felsefesinin kaynağına Antik Yunan'ın yerleştirilmesi icat edilmiş, uydurulmuştur. Asıl amacı yeni bir dünya görüşü geliştirmek ve yaymak olan ve de İngilizlerle Almanların birlikte kurduğu Göttingen Üniversitesi'nin icraatıdır; Dietrich Tiedemann, bu üniversiteden gelen bir filozoftur ve onun 1780 yılında yazdığı kitapla birlikte Batı felsefesinin kaynağına Antik Yunan yerleştirilir. Bu, en azından bilim ve felsefedeki Mısır ve Anadolu etkisinin unutturulması anlamına geliyor. Tabii ki bu, ırkçı bir tarih yorumudur, zira Batı kültürünün Mısır ve Anadolu köklerini inkâr ederek ari bir kültür tezi sunuyor. Hele Mısır'ın etkilerinin inkârı, Batı kültürünün siyah Afrika ile bağını koparıp atmak anlamına geliyor. Üzücü olan bizde de akademideki felsefenin bu anlayışı sorgulamadan kabul etmesidir. Sevindirici olan ise son yıllarda yapılan çalışmaların bu ırkçı tarih yargısını parçalamaya başlamasıdır.

      Bizde akademik bir disiplin olarak başlayan felsefe Tiedemanncı yorumla iş görürken, bunun karşısına bir o kadar çorak Türk-İslam felsefesi tezi çıkarılmıştır. Bu düşünce de icat edilmiş, uydurulmuş bir yorumdur. Yanlış değerlendirmiyorsam İstanbul Üniversitesi hocalarından Nihat Keklik'in katkısı büyüktür… Her iki düşünce de çoraktır. Birincisi tarihsel ve toplumsal bağların kavranmadığı büyük düşünceleri papağan gibi tekrar edip aktaran bir çizgiden öteye geçemiyor. Ortaya koyduğu düşünceler de “betimleyici” ifadesi arkasına saklanan tekrarlamalardan ibaret oluyor. İkincisi Tiedemann'ın tuzağına düştüğünü bile fark etmiyor. İçe kapanan bir düşünce geliştiriyor. Tiedemanncı ırkçı felsefe tarihi yorumunun karşısına milliyetçi bir tarih yorumunu çıkarıyor. Bu, Ortaçağ Arap filozoflarına sarılıp kalmaya, türkülerden felsefe çıkarmaya uzanıyor. Senfoni orkestrasının karşısında, üç telli saz çaldığını kavramıyor…

      Oysa bizden önceki bütün kültürü, bu arada felsefe mirasını bir anlamda fethe­dip, kendimize mal edip öyle düşünme, en verimli yol olarak görünüyor…

      Kitaptaki başlıklar:

      İçindekiler
      Sunu
      Sinan Özbek - Türkmen-yörüklerin organik aydını olarak otman baba 7
      Süleyman Dönmez - Anadolu bilgeliğinde varlık metafiziği ve yolda olma 13
      Nevzat Can - Anadolu bilgeliğinin ruhu: gönül dergâhında aşk ateşiyle varolan mevlana'nın soluğu 31
      Bahar Ok, Levent Bayraktar - Yunus ile nefs'in terbiyesiyle kendini bilmek 55
      Hüseyin Aydoğdu - Ontolojik boyutuyla vâridat: şeyh bedreddin'in ontolojisi 87
      Sema Ülper Oktar - Doğu masallarında hakikat kurgusu: Mevlana'nın söz makamının kökleri 97
      Tanzer Yakar, Taşkın Erol - Melâmetîlik ya da ihlâsın mahcubiyeti 109
      Buket Korkut Raptis - Hoşgörüden başkaldırıya anadolu bilgeliğinin kökenleri 123
      H. Haluk Erdem - Anadolu'da felsefî bilgeliğin kökenleri 135
      Ömer Mızrak - Anadolu bilgeliği, sözlü kültür ve ozan: bir ilim, bir kelâm, bir nefes, bir saz... 149
      Peyami Safa Gülay - Anadolu bilgeliği entelektüel tedavüle kazandırılabilir mi: “zemin metinler” teklifi 159
      Can Karaböcek - Popülist bir romantik: nurettin topçu'da anadolu kavrayışı 159
      Fazilet Fatıma Alçık - Dönemin merkezi meselesi olarak nurettin topçu'da iradenin davası 171
      Yakup Kalın - Kinikler'de ve barakîler'de ruhsal arınma ve varoluşsal itminan 193
      Cemil Uludağ - Sonsuzluk düşüncesinin anadolu'daki felsefi kökenleri 227
      Mehmet Aksoy - Gnothi seauton: kendini tanı 235
      Cüneyt Coşkun - Araştırma olgularından değer odaklı bir soyutlamaya: “sömürgeciliğin bilimi” olarak antropoloji 251
      Ertan Aslan - Kur'an ve tarihsellik tartışması üzerine: aydınlanmacı yaklaşım denemelerine bir itiraz 265
      Selin Biçer - Tek tanrılı dinlerde kadının konumu 273
      Tarihsel Eleştirel Marksizm Sözlüğü - Aydınlanma; Avrupamerkezcilik
      Özetler/Abstracts

  • Yorumlar
    • Yorum yaz
      Bu kitaba henüz kimse yorum yapmamıştır.
Kapat